Bir Ego Savunması olarak Aklileştirme

30 May 2016

Aklileştirme, kişinin kendisini yetersiz veya eksik hissettiği anlarda kendine olan güvenini kaybetme korkusuyla davranışına haklı sebepler bulmaya çalışmasıdır. Ayrıca ulaşamadığı amaçlarına karşın “Kedi ulaşamadığı ciğere pis der” misali, yaşayacağı hayal kırıklıklarını önlemeye yönelik aldığı tedbirdir.  Aklileştirme – mantığa bürüme- dediğimiz bu ego savunması, hangi şartlarda ve özellikle hangi kişiliklerde daha çok görüldüğüne ilişkin konuları ele alırken, size bu savunma mekanizmasını daha yakından tanıma imkanı sunacağız bu yazıyla…

Kibirli miyim

 

Rasyonalizasyon/aklileştirme, özellikle karakter nevrozu veya mükemmelliyetçi dediğimiz kişiliklerin yaygın olarak kullandığı bir savunma mekanizmasıdır. Buradaki temel nokta gerçek benlik ile idealize benlik arasındaki çatışmadır. Yani bu kişiliklerin sahip oldukları benlikleri ile ulaşmaya çalıştıkları benlik arasındaki büyük ayrılıklar veya kopukluklardan dolayı her şeyi mantığa bürümeye çalışırlar. Çünkü kendilerini oldukları gibi kabul edememektelerdir ve bu yüzden de eleştiriyi kaldıramazlar; kişiliklerine yapılmış bir saldırı olarak algılarlar. Her davranışlarının mutlaka bir mantıklı gerekçesi olduğunu ve her zaman haklı olduklarını ispatlamaya çalışırlar; -“malı, meli” ifadelerini de çok kullanırlar. Tüm bu çabalar, kendilerini değersizleştirmekten ve itibarlarını korumak içindir.

5b30e337-186e-4f93-8a93-aee5ed95b4b7

Karakter nevrozu dediğimiz bu kişiler “Sebep bulma” yoluyla her ne kadar egolarını her türlü tehlikeye karşı korumuş olsalar da, durum tespiti yapabilme yeteneğini kazanamamışlardır. Çünkü her hangi bir olaydan kendileri için çıkarılacak bir ders yoktur; her zaman haklılardır ve mantıklılardır. Kendi eksikliklerini görmedikleri için de başka başka sebepler bulurlar; bir hedefe yönlendirirler hiç bir aktif rol oynamayarak: “Böyle olması gerekiyormuş, hayırlısı buymuş” vs derler…

5906_garfield-picture-wallpaper-001-1024

Bu demek değildir ki aklileştirme savunma mekanizmasını sadece mükemmeliyetçi/karakter nevrozu kişiliklerin kullandığı bir yoldur. Aklileştirme yoluna bir çok sağlıklı kişiler de gerektiği durumlarda başvurabilir. Ancak karakter nevrozları bu savunma mekanizmasını diğer kişiliklere göre daha fazla kullanırlar ve bu yolla da kendi benlikleriyle girdikleri çatışmada egolarını rahatlattıkları düşünerek yanılgıya düşerler. Dolayısıyla tatminsizliğe, rahatsızlığa sebep olur ve bu durum sürekli bir diken üstünde oturmaya benzer.

Paylaş

International University of Sarajevo'da psikoloji bölümünden mezun oldu. Bir psikolog olarak hayatı okurken, Ankara Dost Fm radyosunda "Hayat Seferleri" programının yapım ve sunucusu olarak çalışmakta olup aynı zamanda tesetturgiyim.com'da yazılar yazmaktadır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir