Gömlek Ne Zaman Kadın Giysisi Oldu?

06 Ağu 2018

Gömlek de pantolon gibi 2500 yıllık tarihinde “erkek” giysisi olarak bilinirdi. Belki inanmayacaksınız; gömleğin bir kadın giysisi olabilmesi için 1950 yılını beklemek gerekti.

Eldeki bulgular ilk gömleklerin eski Mısır’da giyilmeye başlandığını gösteriyor. Mısırlılar onu, kolların ve başın geçebilmesi için bırakılan boşluklardan oluşan dikdörtgen bir keten parçası şeklinde giyiyorlardı.

Gömlek Orta Çağ’da kraliyet ailelerinin önemli sembollerinden biri oldu. 16. yüzyılda, dantellerle ve fırfırlarla süslenerek ağır ve soylu görünüme büründü. Fırfırlarına rağmen, halen kadın değil bir erkek giysisi durumundaydı.

Önü açılan gömlekler (sonradan düğmelendi) ancak 1800’lerde ortaya çıktı. Daha önce boyun bölgesinden başa geçirilerek sadece ve sadece üstten giyilebiliyordu. O günlerden itibaren gömleğin tarihi esas olarak yaka stillerinin tarihi oldu. Yaka gömleğin en önemli unsuru haline geldi: İlk fark edilen ve gömleğe karakterini veren şey, yakaydı.

1900’lerde bu yakalarda akla gelebilecek her türlü malzeme kullanıldı: Kâğıt, kumaş, selüloz. Ama hepsinin ortak yanı, kola idi. Gömlek yakasında kola, giderek bir işkence tarzına dönüştü. O zamanlar özellikle popüler olan yaka stili, kaskatı kolalanmış yatık yaka idi ve giyen herkesin boynunda kesik izi bırakıyordu.

1920’lerde inanılmaz bir renk çeşitliliği görüldü. 1930’lu ve 40’lı yıllarda ise, gömlek modasında Hollywood’un etkisi hissedilmeye başlandı. Her kadının düşünde Katherine Hepburn ya da Marlene Dietrich gibi giyinmek yatıyordu. Kadınların pantolon giymeye başladığı 1950’lerde, geleneksel erkek giyimi olarak görülen gömlekler de kadın giysisi olarak kabullenilmeye başlandı. Pantolonu benimseyen ilk kadın olarak hemen herkes tarafından saygı gören aktris Katharine Hepburn, genellikle ipek gömlek ve yüksek belli pantolondan oluşan spor giyimiyle bu trendi başlatan ilk güçlü kadınlardan biri sayılır.

50’lerin başında kadınlar için gömlek üreten Amerikalı Hathaway ise, kadınlara ilk kez ”erkek kesimli” gömlekler giydirdi.

”Anti-moda” akımının hüküm sürdüğü 1960’lar, jean pantolonların, uzun saçların ve rengarenk giysilerle ”etnik görünüş”ün öne çıktığı ”hippi” modasını gündeme getirdi. Bu dönemde erkekler ve kadınlar, vücudu sımsıkı saran gömleklerle moda sahnesinde boy gösterdiler. Esnek Lycra kumaşı, ilk kez bu dönemde gömlek üretiminde kullanıldı.

80’ler ve 90’larda modada kurallar bir bir yıkılırken, ipek gömlek büyük oranda Gianni Versace sayesinde yeni bir rekora imza atıyordu. İtalyan tasarım efsanesi, insanların bireyselliğini sergileme gereksinimi hissettiği bu yıllarda dünyaya her tarafı desenli ipek gömlekler sundu. Hiçbir desen aşırı cesur ya da aşırı çılgın değildi ve Miami’den, Los Angeles’dan Ibiza’ya kadar her yerde rengarenk ipek gömleklere peş peşe rastlamadan neredeyse bir metre bile yürümek olanaksızdı.

80’ler sona erdiğinde, 90’ların minimalizm trendi hüküm sürmeye başladı. Bunun sonucu olarak baskılı ipek gömlekler insanların zihinlerinden sessizce uzaklaştı.

2018’e geldiğimizde ise, kadın moda trendi, erkek gömleği giymek oldu.

TILSIMLI GÖMLEKLER

Örneklerini ilk olarak Dede Korkut hikâyelerinde ‘’kurşun geçirmeyen, kılıç kesmeyen, mutluluk getiren’’ gibi ifadelerle gördüğümüz tılsımlı gömlekler, Türk tarihinin çeşitli dönemlerinde karşımıza çıkar. Giyen kişiyi her türlü kötülükten koruduğuna inanılan bu gömlekler, çoğunlukla hükümdarlar, komutanlar, yöneticiler ve din adamları tarafından tercih edilmiştir. İslamiyet’in kabulünden önce, Şaman geleneklerine bağlı olan Türklerin uğur getirdiğine inandığı tılsım sembolleri, İslamiyet’in kabulüyle birlikte üzerinde ayetlerin yazdığı gömlekler şekline dönüşmüştür. Tılsımlı gömlekler özellikle Osmanlı padişahları tarafından sıklıkla giyildi. Ayetlere yer verilen bu gömleklerde Kuran-ı Kerim’in 55 suresi geçmektedir. Ayrıca sure başlarında açıklanamayan harfler, Esma-i Hüsna, dört meleğin adı, nübüvvet mührü, Hz.Ali’nin Zülfikar kılıcı ve Mühr-i Süleyman ve çeşitli bitkisel motiflere rastlanılır.

 

Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir