Turkuazın 48 Tonu Var!

12 Ara 2017

 

Adını Türk’ten alan turkuazın kaç farklı tonu vardır?  Sanat tarihi profesörü Gül İrepoğlu Selçuklu ve Osmanlı çinilerini inceleyerek turkuazın 48 tonunu belirledi.

 turkuaz

Bu renk, Orta Asya’dan beri Türk’lerin baş tacıdır. Adı bile Fransızca Türk kelimesinin söylenişinden türemiştir. Yeşile çalan mavi rengi diğer renklerden ayıran özelliği ise; tek ismin altında birbirinden çok farklı görünen bin bir tonunun olmasıdır.

Selçuklu ve Osmanlı çinilerinde karşılaştığımız o dönem firuze denilen turkuaz rengi, kumaşlarda ve mücevherlerde de sıkça kullanılmıştır. Aynı zamanda dünyanın ‘’en iyi taşı’’ olarak bilinir. Yakut, zümrüt gibi taşlar, kesimle değer kazanır. Turkuaz ise aksine doğal şekliyle kullanılır ve nazara karşı etkisi de bilinmektedir. Turkuazın hakanı yenilmez kıldığına olan inanış, Kanuni’nin tahtında tam sırtına gelen kısma bu taşı koydurmasından da anlaşılmaktadır.

turkuaz

Turkuaz renginin gökyüzü renkleri ile bütünleşmesi ve çinilerin topraktaki alaşımlarla elde edilmesinden dolayı, ‘’gökyüzünün ve yeryüzünün mirası’’ olarak nitelendirilmektedir. Turkuazın en iyi taş olarak kabul görmesi de, renge bakıldığında hissedilen neşe, huzur ve dinginlik hissinden olsa gerek.

Prof. Gül İrepoğlu tarihsel çalışmasında turkuazın 120 tonunu bulmuş ve bunları eleyerek 41’e indirmiştir. 7 tane de tarihte olmayan tonunu elde etmiş ve toplamda 48 tonluk turkuaz renk kartelasını hazırlamıştır. İrepoğlu uzun araştırmaları sonucunda şunları söylüyor; ‘’ Dünyada başka bir renk yahut taş yoktur ki bir ülkenin, bir milletin adı ile anılsın. Öyle özel bir şey ki, bunu iyi değerlendirmemiz lazım. Ama yeterince değerlendirmemişiz. Tüm dünya bu kelimeyi kullanıyor ama bunun kaynağını kaç kişi bilerek kullanıyor? Taştan gelen bir renk ve bu sevgi esas olarak Orta Asya’ya kadar gidiyor.’’

turkuaz

Turkuaz renginin en güzel hallerini Bursa Yeşil Cami’de görmek mümkün. Hala nasıl elde edildiği sırrı çözülememiş bu çinilerde, yüzlerce turkuaz tonunun bir arada kullanıldığını göreceksiniz.

İznik’te turkuaz çinileri ile meşhur bir bölgemiz. Adım başı çinilerle bezeli hanlara, hamamlara rastlamak mümkün. Tarihi eserleri korumanın yanı sıra kültürümüze miras niteliğinde turkuaz rengini ve çinileri hazırlayan atölyelere sahip. Bu atölyeleri ziyaret ederek eğitim gruplarına katılıp, boyalar hazırlayıp, çini yapabilir veya hazır ürünlerden satın alabilirsiniz.

Turkuaz rengi Türkler için her zaman kutsaldır. Prof. Gül İrepoğlu hem kartela çalışması hem de hazırladığı kitap ile turkuaz rengine sahip çıkmamız için büyük bir adım atmıştır. Filli Boya’ya, Satın İrepoğlu’na ve tarihimizi yaşatmaya çalışan emektar ustalara teşekkür ederiz.

Paylaş

Beykent Üniversitesi Tekstil Bölümü mezunu olan Hacer Sucuoğlu Adıgüzel; İSMEK ve Halk Eğitim'de öğretmenlik ve bölüm başkanlığı yapmış, kariyerine rengarenkkostüm.com'da çocuk kostümleri ve tesetturyakasi.com adresinde yetişkin tasarımları ile devam etmekte ve tesetturgiyim.com sitesinde yazarlık yapmaktadır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir